De Vlaamse regering en de vakbonden van Opel Antwerpen klampen zich vast aan de belofte van General Motors uit 2007 om in Antwerpen twee kleine SUV’s te bouwen. Volgens analist Vic Heylen is dat tevergeefs.

Het beeld van minister-president Kris Peeters die in het Vlaams Parlement met de brief van GM zwaait, roept onvermijdelijk herinneringen op aan de foto van de Britse Prime Minister Neville Chamberlain na zijn ontmoeting met Hitler in München in september 1938. Hitler beloofde toen vrede in Europa. Een jaar later viel de ondertekenaar Polen binnen. De kansen dat, zoals in de brief beloofd, in Antwerpen ooit SUV-modellen worden gebouwd zijn van dezelfde grootorde.

Op basis van die brief overwegen de vakbonden gerechtelijke stappen om een investering in de productie van SUV-modellen in Antwerpen af te dwingen. Die klacht geldt dan uiteraard tegen het oude GM, nu onder de naam Motor Liquidation Cy. Het zijn vertegenwoordigers van het oude GM die de brief hebben ondertekend.

Tegen het oude GM lopen op dit ogenblik duizenden rechtszaken, vooral productaansprakelijkheidszaken van eigenaars van GM-modellen die op een of andere manier schade hebben ondervonden van defecten in de voertuigen, onder andere bij ongevallen.

Tot nog toe hebben rechtbanken de eisen voor schadevergoedingen afgewezen op basis van “niet-recupereerbare activa” van het oude GM. De Vlaamse regering staat achter het initiatief van de vakbonden. Volgens eigen berekeningen kunnen kleine SUV-modellen goedkoper in Antwerpen worden gebouwd dan ze uit Korea in te voeren, wat uiteraard interessante toekomstperspectieven biedt voor de Vlaamse assemblage-industrie ondanks duurdere loonkosten.

Loonkosten
In werkelijkheid is auto-assemblage te weinig arbeidsintensief om loonkosten als een belangrijk criterium te hanteren bij het toewijzen van nieuwe contracten. Een voorstel dat Magna met Duitse vakbonden uitwerkte, omvatte een gedeeltelijke transfer van Opel Corsa-productie van Zaragoza (Spanje) naar Eisenach (Duitsland). In Eisenach bedraagt de loonkost (€ 44,50/uur) bijna het dubbele van de loonkost in Zaragoza (€ 24,05/uur).

Dat belet vertegenwoordigers van hoofdkwartieren niet om bij onderhandelingen de loonkost altijd opnieuw als drukkingsmiddel uit te spelen. Destijds waarschuwde Volkswagen CEO Bernd Pischetsrieder de Spaanse Seat-werknemers dat de “lage Spaanse loonkost geen garantie is voor het behoud van hun werkgelegenheid”. Terug in Duitsland waarschuwde hij de Duitse VW-werknemers voor de bedreiging van de lage Spaanse loonkost.

De Duitse vakbond IG Metall heeft in dat verband een meer genuanceerd standpunt: “Lage loonkosten in het buitenland zijn onvoldoende als reden om te verhuizen. Bij investeringsbeslissingen moet in de eerste plaats de vraag gesteld wordt welke strategie bij de onderneming past.”

In Focus Magazine van 24 juli stelt de CEO van Daimler, Dieter Zetsche: “We zijn geen industrie die zoals de nomaden hun tenten kunnen afbreken van site naar site kunnen trekken. Het is onze taak om ons zowel in de Verenigde Staten als in Duitsland concurrentieel op te stellen.”

100 procent Aziatisch
Volgens overheid en vakbonden is de bouw van een klein SUV-model de enige optie voor Antwerpen, zonder veel informatie over mogelijke afzetmarkten. Tijdens de periode 2004-2007 is de vraag naar kleine SUV’s sterk gestegen.

Voor Europese constructeurs met praktisch geen exportmogelijkheden buiten Europa is het marktpotentieel te klein. Tot nog toe heeft geen enkele Europese constructeur zich in dat segment gewaagd. De Fiat Sedici is een door Suzuki in Hongarije gebouwde kloon van de SX4. Dit segment wordt voor honderd percent gecontroleerd door Aziatische spelers. Een aandeel in dit segment in de orde van grootte van Opels algemene Europese marktaandeel is goed voor rond de 10.000 auto’s per jaar.

Vic Heylen werkt voor het Flander’s Centre for Automotive Research (FCAR), een onafhankelijk, academisch ondersteund kenniscentrum voor de automobielindustrie.